Discriminatie op de woningmarkt

Iedereen in Nederland verdient een eerlijke kans op een woning. Wonen is een voorwaarde voor het opbouwen van een goed bestaan. Zaken als afkomst, seksuele gerichtheid of geloof mogen hier geen invloed op hebben. Als dat wel meespeelt bij de keuze voor een huurder of koper, kan sprake zijn van discriminatie.

Een dak boven je hoofd is een fundamenteel mensenrecht. Het is een eerste levensbehoefte. Mensen kunnen hierdoor een waardig leven leiden. Toch kan dit grondrecht in gevaar komen. Bijvoorbeeld als mensen geen gelijke kansen hebben bij het krijgen van een woning. Uit de cijfers blijkt dat dit nog vaak voorkomt.

Sprake van discriminatie

Als niet-relevante persoonskenmerken meewegen bij de keuze voor een huurder of koper van woonruimte kan er sprake zijn van discriminatie. Voorbeelden hiervan zijn: etnische achtergrond, handicap of seksuele gerichtheid. In Nederland worden specifieke persoonskenmerken beschermd. Dat staat in de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB) en de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ).

Herkennen discriminatie

Onderstaand schema geeft een idee welke informatie voor een verhuurder of verhuurbemiddelaar wel en niet relevant is. Niet-relevante informatie kan duiden op discriminatie.

Relevante informatie voor verhuurder Niet-relevante informatie voor verhuurder
  • Naam (voor- en achternaam)
  • Adres
  • Telefoonnummer
  • E-mailadres
  • Samenstelling gezin: alleenwonend, samenwonen, met of zonder kinderen
  • Hoogte van totaal maandelijks netto-inkomen
  • Inkomensbewijzen
  • Bedrag van huidige huur en/of een verhuurdersverklaring
  • Etnische of culturele achtergrond
  • Religieuze identiteit
  • Politieke voorkeur
  • Seksuele gerichtheid
  • Lichamelijke of geestelijke gezondheid

Voorbeelden van mogelijke discriminatie

  • Een verhuurder heeft negatieve ervaringen met een Poolse huurder. Deze Poolse huurder gaf overlast. Daarom wil de verhuurder geen Poolse huurder meer in zijn woning.
  • Een verhuurder wil een woning alleen verhuren aan expats. De verhuurder heeft daarvoor geen goede reden (objectieve rechtvaardiging)
  • Een verhuurbemiddelaar wil niet verhuren aan alleenstaande moeders. Dat komt omdat de verhuurbemiddelaar het stereotype beeld heeft dat zij de huur niet op tijd betalen.
  • Een verhuurder wil een woning niet verhuren aan iemand met een tijdelijke verblijfsvergunning, omdat het onzeker is of de verblijfsvergunning wordt verlengd. 
  • Een verhuurder wil een woning niet verhuren aan iemand die niet goed Nederlands kan. De verhuurder heeft hiervoor geen goede reden (objectieve rechtvaardiging)
  • Een verhuurder wil niet verhuren aan mensen met een Indonesische achtergrond. Dat komt omdat de verhuurder denkt dat zij de keuken vies zullen achterlaten. 

Antidiscriminatieverplichtingen voor verhuurders en verhuurbemiddelaars

Verhuurders en verhuurbemiddelaars mogen niet discrimineren. Daarom moeten ze zich houden aan een aantal afspraken. Deze afspraken noemen we antidiscriminatieverplichtingen:

  • Verhuurders en verhuurbemiddelaars moeten zich houden aan het verbod op onderscheid. Hierop geldt een beperkt aantal wettelijke uitzonderingen. Deze uitzonderingen worden hieronder beschreven.
  • Verhuurders en verhuurbemiddelaars moeten objectieve, niet-discriminerende selectiecriteria gebruiken bij de keuze voor een huurder.
  • Verhuurders moeten huurders met een handicap of chronische ziekte zoveel mogelijk ondersteunen. Zo moet de verhuurder het in principe goed vinden dat er een scootmobiel geparkeerd wordt in de gemeenschappelijke ruimtes van een appartementencomplex. Ook als het is verboden om voertuigen te stallen. Aan deze ondersteuning zitten grenzen. Bijvoorbeeld als de veiligheid in gevaar komt of als er bouwkundige of woontechnische aanpassingen nodig zijn. De huurder met een beperking kan dus bijvoorbeeld niet van de verhuurder eisen dat er een traplift wordt geplaatst.
  • Verhuurders moeten zich inspannen om huurders een discriminatievrije woonomgeving te bieden. Dat betekent bijvoorbeeld dat een verhuurder verplicht is klachten over discriminatie zorgvuldig te behandelen. Ook moet de verhuurder als het kan, maatregelen nemen tegen huurders die andere huurders discrimineren.

Deze verplichtingen gelden voor verhuurbedrijven, verhuurbemiddelaars, corporaties en particulieren (privépersonen) die woonruimte in het openbaar aanbieden bijvoorbeeld via Funda of Pararius.

Uitzonderingen

  • Particulieren mogen soms extra eisen stellen aan een kandidaat huurder, als de woning een privékarakter heeft. Dat kan zijn als de verhuurder een kamer in zijn of haar woning verhuurt.
  • Als een privépersoon woonruimte aanbiedt binnen het eigen netwerk (dus bijvoorbeeld niet met een openbare advertentie), kan de verhuurder aanvullende eisen te stellen. Dan zijn de verplichtingen en verboden van de AWGB niet van toepassing.

De kleur van iemands huid mag nooit een reden zijn om iemand geen woonruimte aan te bieden. Dit betekent dat er als extra eis nooit onderscheid mag worden gemaakt op grond van ‘ras’.

Vermoedens discriminatie

  • Heeft u een vermoeden van discriminatie? Dan kunt u altijd terecht bij de Anti Discriminatie Voorziening (ADV) bij u in de buurt. Alle gemeenten zijn wettelijk verplicht om toegang te geven tot een ADV. Deze ADV geeft onafhankelijk advies en ondersteuning aan melders. Kijk op www.discriminatie.nl voor een ADV bij u in de buurt. 
  • U kunt aangifte doen bij de politie. Heeft u hulp nodig bij het doen van aangifte? De ADV kan u hierbij helpen.
  • U kunt uw vraag over discriminatie ook stellen aan het College van de Rechten voor de Mens (College). Dit kan telefonisch of per e-mail. Het College let erop dat iedereen zich houdt aan de AWGB en de WGBH/CZ. Iemand die discriminatie meemaakt, kan het College vragen om daarover een oordeel te geven. Dit is gratis.

Vragen door verhuurders en bemiddelaars over discriminatie

  • Bent u als verhuurder of verhuurbemiddelaar lid van een brancheorganisatie? Dan kunt u daar terecht met uw vragen.
  • Als verhuurder of verhuurbemiddelaar kunt u uw verhuurbeleid voorleggen aan het College. U kunt dan het College vragen te oordelen over uw beleid. Dit is gratis.
  • Verhuurders en verhuurbemiddelaars kunnen ook terecht bij een ADV. Kijk op www.discriminatie.nl voor een ADV bij u in de buurt.