Steeds meer huishoudens in Nederland hebben te maken met energiearmoede. Als gevolg van de stijgende energieprijzen wordt de energierekening voor een steeds groter wordende groep moeilijker te betalen. Het kabinet trok tweemaal 150 miljoen euro uit voor gemeenten om de huishoudens die het hardst getroffen worden op korte termijn te ondersteunen met energiebesparende maatregelen. De middelen voor de aanpak energiearmoede richten zich op zowel huur- als koopwoningen.
Het Rijk stelt in totaal meer dan 300 miljoen euro ter beschikking aan gemeenten voor de aanpak energiearmoede. De middelen worden uitgekeerd door middel van een specifieke uitkering (SPUK) aan alle gemeenten in Nederland om huishoudens die kampen met energiearmoede te ondersteunen met energiebesparende maatregelen. Het doel van de SPUK is om de energierekening van huishoudens die kampen met energiearmoede nog voor komende winter te verlagen. Gemeenten bepalen grotendeels zelf hoe ze de middelen besteden, daardoor is het mogelijk voor een gemeente om aan te sluiten bij een al bestaande aanpak, zoals voortgekomen uit de RRE en RREW.
Begin 2022 is voor de eerste keer 150 miljoen euro uitgekeerd aan de gemeenten. Deze middelen zijn verdeeld op basis van het aantal huishoudens met energiearmoede per gemeente en gebaseerd op onderzoek van TNO. In juli 2022 is additioneel 150 miljoen euro uitgekeerd op basis van dezelfde verdeling. Tegelijkertijd met de uitkering van deze additionele middelen wordt ook 68,5 miljoen euro uitgekeerd voor de lokale aanpak van het Nationaal Isolatieprogramma in 2022. Dit omdat een lokale isolatieaanpak in het verlengde ligt van de activiteiten voor de aanpak energiearmoede. Hiermee worden zowel huishoudens met energiearmoede ondersteund als de opstap gemaakt naar een meer fundamentele en structurele aanpak van isolatie. De 68,5 miljoen euro is verdeeld op basis van het bouwjaar van de woningen in de gemeenten en vallen onder dezelfde voorwaarden als de SPUK energiearmoede.
Het doel van de SPUK is om de energierekening van huishoudens die kampen met energiearmoede nog voor komende winter te verlagen. Tot en met 31 december 2024 hebben gemeenten de tijd om de middelen uit te geven. Vervolgens worden deze uitgaven verantwoord via Single information, Single audit (SiSa) methodiek.
Door de fors gestegen energieprijzen kampen steeds meer huishoudens met energiearmoede. Uit onderzoek van TNO blijkt dat in september 2021 ongeveer 550.000 huishoudens in Nederland in energiearmoede leven. Door de extreem gestegen energieprijzen is het aantal huishoudens met energiearmoede nog verder gestegen. Bij de huishoudens met lagere inkomens in slecht geïsoleerde woningen hakt de stijging van de energieprijzen er harder in dan bij huishoudens met hogere inkomens. Om de stijging van de energierekening enigszins te beperken door het energieverbruik terug te dringen, zijn naast financiële compensatie ook middelen voor de aanpak energiearmoede vrijgemaakt.
Met de middelen kunnen gemeenten huishoudens ondersteunen met het nemen van kleine en grote energiebesparende maatregelen. Hierbij is het mogelijk aan te sluiten bij een bestaande aanpak. Deze aanpak kan variëren van kleine maatregelen, zoals energiedisplays en radiatorfolie, tot aan een bijdrage aan grotere isolatiemaatregelen zoals vloer- en spouwmuurisolatie. Het doel van deze maatregelen is directe verlaging van het energieverbruik of de energierekening.
Om gemeenten hierin te ondersteunen zijn twee webinars uitgezonden. Zowel het eerste als het tweede webinar zijn terug te kijken. Daarnaast is er een Community of Practice (CoP) opgezet. In een lerende omgeving delen gemeenten hierin knelpunten, oplossingen en lessen. De verslagen met resultaten uit de CoP plaatsen we in de nieuwsberichten op deze website.
Toolkit Energiearmoede
Om gemeenten te ondersteunen in hun aanpak is de toolkit energiearmoede ontwikkeld. Hier zijn flyers, best practices, knelpunten, oplossingen en praktijkverhalen te vinden.
Contact
Je vindt op deze webpagina meer informatie en praktijkverhalen over de aanpak energiearmoede. Mocht je vragen hebben over de regeling aanpak energiearmoede, dan kun je contact opnemen via aanpak.energiearmoede@minbzk.nl.
Praktijkverhalen
Renovatiedeal Twente: regionale verduurzaming om te versnellen
Het doel van de Renovatiedeal Twente is dat tot 2030 maar liefst 7.000 huur- en koopwoningen worden verduurzaamd. De Almelose wethouder Margreet Overmeen-Bakhuis vertelt hoe met deze deal ongeveer de helft van de Twentse huishoudens in energiearmoede wordt geholpen, en hoe ze op weg zijn naar schaalvergroting.
Lees verder
Nijmegen combineerde data om aanpak energiearmoede te versnellen
Om snel aan de slag te kunnen met energiearmoede combineerde de gemeente Nijmegen haar data met die van de woningcorporaties. Door die afstemming kan de gemeente het eerst helpen waar dat het hardst nodig is.
Lees verder
Wageningen kiest voor een brede aanpak
In de strijd tegen energiearmoede wachtte Wageningen niet af. Vooruitlopend op de Rijkssubsidies trok de gemeente vast haar portemonnee. ‘Doel is problemen vóór te zijn en met een compleet pakket aan maatregelen alle burgers bij te staan,’ zegt wethouder Wijken, Wonen en Cultuur, Anne Janssen.
Lees verderLeeuwarden pakt energiearmoede ‘gewoon’ aan
De gemeente Leeuwarden voert al sinds 2016 een beleid om energiearmoede tegen te gaan. Door haar kennis van de doelgroep, lukt het om veel minima daadwerkelijk te helpen.
Lees verder
Gemeente Arnhem pakt energiearmoede aan met vertrouwen
‘Luisteren naar de stad en vertrouwen op je samenwerkingspartners’, vat deelprogrammaleider Lian Langenkamp de Arnhemse aanpak tegen energiearmoede samen. De gemeente werkt samen met veel partijen om de minst draagkrachtigen te helpen.
Lees verder
Ede: 'Laat geen enkel communicatiekanaal onbenut'
Ede startte begin 2021 met energiecoaches en sinds de afgelopen zomer stromen de adviesaanvragen van bewoners binnen. ‘We horen alleen maar positieve geluiden’, zegt Annejan Visser, adviseur duurzaamheid. ‘Het college heeft daarom besloten het project uit te breiden. Ook denken we na over een tegoedbon voor huishoudens om mee te doen aan de gezamenlijke inkoopactie van isolatie door energiecoöperatie ValleiEnergie.’
Lees verder
Assen: isolatieaanbod aan minder draagkrachtige inwoners het ideaal
De ideale energiearmoede-oplossing van Assen: een ‘mannetje’ komt bij weinig draagkrachtige inwoners isoleren en stuurt de rekening naar de gemeente. Zover is het nog niet. De eerste fase in de weg naar het bestrijden van energiearmoede is al wel in gang gezet: de beleidsadviseurs energietransitie werken samen met het sociaal domein om ‘achter de voordeur te komen’.
Lees verder
'Gebruik krachten van de wijk bij energietransitie'
Samen met de provincie Zuid-Holland en de gemeente Den Haag werkt Mohammed El Menhali aan jongerenproject Olievlek. In Olievlek worden jongeren opgeleid tot energietransitieambassadeurs. In de wijken helpen zij energiearmoede bestrijden.
Lees verder
Smallingerland zet in op vroegsignalering
Hoe vind en help je de burgers met energiearmoede? De gemeente Smallingerland (55.000 inwoners, 25.000 woningen, waarvan 8.000 corporatiewoningen) hanteert een dubbele aanpak: vroegsignalering én concrete oplossingen.
Lees verder
Apeldoorn pakt energiearmoede aan door samenwerking
Zoek bij bestrijding van energiearmoede de verbinding met elkaar op. Dat is de belangrijkste tip van Apeldoorn aan andere gemeenten. Het team Energietransitie werkt daarom samen met het sociaal domein en met lokale energiecoöperaties.
Lees verder
Helmond neemt het perspectief van de inwoner mee
“Bij de aanpak van energiearmoede moet je het urgente probleem van de stijgende gasprijzen scheiden van de opgave iedereen mee te nemen in de energietransitie,” zegt Erika Dekens, armoederegisseur bij gemeente Helmond. “Als je dat niet doet, kun je verkeerde verwachtingen wekken bij inwoners.”
Lees verder
Nieuws
Voorstel verdeling energiearmoedemiddelen gemeenten voor energiefixers
Het kabinet heeft op 17 maart 2023 middelen beschikbaar gesteld voor extra inzet van energiefixers. Energiefixers helpen ...
Lees verderExtra inzet energiefixers en versnelling lokale aanpak isolatie in strijd tegen energiearmoede
Het kabinet stelt € 200 miljoen extra beschikbaar voor het tegengaan van energiearmoede door de inzet van energiefixers. ...
Lees verderNieuwe inzichten in de ontwikkeling van energieloketten
In het Klimaatakkoord is afgesproken dat elke gemeente in Nederland over een onafhankelijk energieloket beschikt. Destijds had ...
Lees verder