Met de Eindgebruikerskostentool (EGK-tool) krijgen gemeenten inzicht in wat verschillende warmteopties per jaar kosten en opleveren voor eindgebruikers. Dat zijn eigenaar-bewoners, huurders of verhuurders. Gemeenten kunnen verschillende warmteopties met elkaar vergelijken. De tool brengt de eindgebruikerskosten per wijk en buurt in kaart, voor specifieke woningtypen en bouwjaren. Ook is informatie opgenomen over de utiliteitsbouw in het geselecteerde gebied.
Inzicht in betaalbaarheid voor eindgebruikers
De EGK-tool helpt gemeenten te beoordelen of nieuwe warmteoplossingen voor eindgebruikers betaalbaar zijn. Die informatie is belangrijk voor gemeenten die gebruik willen maken van de aanwijsbevoegdheid uit de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw), waarmee zij gebieden kunnen aanwijzen die overstappen op een alternatief voor aardgas. Daarbij moeten zij kunnen onderbouwen dat de gekozen oplossing haalbaar en betaalbaar is voor eindgebruikers.
Instructievideo Eindgebruikerskostentool

Welkom bij deze instructievideo voor de Tool Eindgebruikerskosten. We laten je stap voor stap zien hoe de tool werkt, wat je op ieder scherm kunt doen, welke functies er zijn en hoe je er het meeste uithaalt. De tool geeft je als gemeente inzicht in de gemiddelde kosten en baten van verschillende warmtescenario's voor bewoners in een wijk. Je kunt hier rechtsboven inloggen. Let er op dat de tool gebruikmaakt van tweefactorauthenticatie. De code hiervoor ontvang je per mail.
Voordat je een berekening maakt is het handig om eerst de ondersteuningspagina te bekijken. Daar vind je praktische informatie die je helpt om de tool makkelijk en correct te gebruiken.
Je vind hier onder andere de ‘Achtergrondnotitie Data Tool Eindgebruikerskosten’. Het is aan te raden om deze notitie eerst door te nemen, voordat je verder gaat met de tool. Je leest hoe de getoonde informatie tot stand is gekomen en welke aannames en uitgangspunten zijn gebruikt. Je kunt deze notitie ook altijd raadplegen tijdens het gebruik van de tool.
Op de ondersteuningspagina vind je ook veelgestelde vragen. Staat je vraag er niet tussen? Neem dan contact op met de NPLW-helpdesk.
Ben je klaar om van start te gaan met het berekenen van de eindgebruikerskosten? Ga dan terug naar de introductiepagina en klik daar op de knop eindgebruikerskosten berekenen om te beginnen.
Het berekenen van de eindgebruikerskosten bestaat uit vijf stappen. Bovenin het scherm zie je welke dat zijn. De stap waarin je zit wordt blauw gemarkeerd. Om het eindresultaat te krijgen doorloop je alle vijf de stappen.
De eerste stap is de gebiedselectie. Via de knop postcodeselectie kun je de postcode opgeven, waarvoor je de berekening wilt maken. Je kan de gebiedsselectie ook maken door een gemeente te kiezen, daarna een wijk en daarna een buurt. De buurten die je kunt selecteren komen uit CBS-bronnen. Klaar? Klik dan onderaan de pagina op de knop om door te gaan naar stap twee.
In de tweede stap vul je de basisgegevens in over de woningen en eindgebruikers waarvoor je de eindgebruikerskosten wilt berekenen. Bij woningtype en bouwjaar kun je meerdere opties aanvinken. Bij gebruikerstype kies je maar één optie. De reden daarvoor is dat de kosten per gebruikerstype verschillen. Een verhuurder krijgt bijvoorbeeld te maken met investeringskosten, terwijl voor een huurder mogelijk de huur veranderd bij verduurzaming van de woning. Krijg je na het invullen een foutmelding? Dit betekent dat het aantal woningen in je selectie kleiner is dan de minimale groepsgrootte van 15 woningen. Pas dan de basisgegevens of gebiedselectie aan en ga door naar stap drie.
In de derde stap selecteer je de financieringscriteria. Bij ‘Investering’ kies je tussen een natuurlijk of een zelfstandig moment. Een natuurlijk moment is wanneer apparatuur verouderd is en vervangen moet worden. Een zelfstandig moment staat los van de levensduur en kan dus op ieder moment plaatsvinden. Bij ‘Type financiering’ geef je aan hoe de investering wordt gefinancierd door de eindgebruiker. Dat kan via een hypotheek of een lening via het warmtefonds. Tot slot kies je het energiekosteniveau: hoog, gemiddeld of laag. Dit gaat om gemodelleerde scenario’s. Gemiddeld is de standaardoptie. Ook is het mogelijk om met lage of met hoge energieprijzen te rekenen. Deze niveaus zijn gebaseerd op de Klimaat- en Energieverkenning. Wil je meer weten overde Klimaat- en Energieverkenning? Klik dan op het linkje voor extra uitleg.
In de vierde stap kies je het warmtescenario, waarvoor je de eindgebruikerskosten wilt berekenen. Deze scenario's sluiten aan bij de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving. Onderaan de pagina zie je twee knoppen. Met de linker knop bereken je de kosten voor het gekozen scenario. Met de rechterknop bekijk en vergelijk je alle scenario's tegelijk. Op basis van de door jou gekozen selectiecriteria toont stap vijf de resultaten van de eindgebruikerskosten.
Boven de resultaten staat altijd overzichtelijk welke criteria je hebt gekozen. In dit voorbeeld zijn de eindgebruikerskosten berekend voor een all-electric lucht-warmtepomp. Rechtsboven zie je hoeveel woningen binnen jouw selectie vallen. En je ziet hoeveel woningen in dit gebied al aardgasvrij zijn. Links in beeld staan de kosten van het gekozen warmte scenario. Voor de geselecteerde groep zijn de eindgebruikerskosten berekend. Het minimum toont de laagste waarde van de betreffende groep. Het maximum toont de hoogste waarde aan van deze groep. En het gemiddelde geeft een gemiddelde van alle woningen in de groep. Met de balk en het pijltje wissel je eenvoudig tussen scenario's. Zo vergelijk je de kosten van een nieuw scenario met de Referentiestrategie. Rechts in beeld zie je onder Referentiestrategie de kosten van aardgasgebruik. Dit is de referentie waar je de nieuwe scenario's mee kunt vergelijken.
De eindgebruikerskosten zijn verdeeld over verschillende onderdelen: energiekosten, onderhoudskosten, jaarlijkse kosten voor inductie, financieringslasten en de renteaftrek. Alle kostenposten samen vormen het totaalbedrag dat onder gemiddelde kosten wordt weergegeven. Op het resultatenscherm staan standaard de jaarlijkse kosten voor jouw selectie weergegeven. Maar je kunt hier ook kiezen voor twee andere kostenoverzichten. Kies je voor Regionale Spreiding? Dan krijg je de eindgebruikerskosten voor de gehele buurt te zien dus niet alleen voor de geselecteerde woningtype en bouwjaarklasse. Het totaal aantal woningen rechtsboven verandert dan ook. Meer informatie hierover lees je in de achtergrondnotitie.
Je kunt ook kiezen voor Netto Contante Waarde. In het blok onderaan zie je dan de Netto Contante Waarde over een periode van 30 jaar. De totaalbedragen worden teruggerekend naar het huidige moment, door rekening te houden met inflatie en discontovoet in deze periode. Zo kun je de eindgebruikerskosten van verschillende warmteoplossingen over een langere periode goed met elkaar vergelijken. Onderaan het resultatenscherm kun je kiezen uit 3 mogelijkheden:
- Alle scenario’s bekijken
- Informatie bekijken over de utiliteitsgebouwen in het gebied
- De referentiegegevens waarmee de berekening wordt gemaakt aanpassen aan jouw lokale situatie bij Dynamische invoer
Klik je op de knop ‘Alle scenario’s bekijken’ dan krijg je van alle scenario’s de eindgebruikerskosten die aansluiten op de gekozen selectiecriteria. Op dit scherm zie je voor alle scenario’s opnieuw de minimale, gemiddelde en maximale kosten. Zo kun je de scenario’s in één oogopslag met elkaar vergelijken en zien hoe deze zich tot elkaar verhouden. De afzonderlijke kostenposten worden hier niet getoond. Alleen de bandbreedtes per scenario.
Met de de knop ‘huidig scenario bekijken’ ga je terug naar het resultatenoverzicht van jouw gekozen selectie. Via de tweede knop onderaan het resultatenscherm kan je informatie over de utiliteitsgebouwen in je gekozen selectiegebied bekijken. Als je daarop klikt, zie je informatie over de utiliteitsgebouwen in het gekozen selectiegebied. De informatie op dit scherm komt uit de Dataset utiliteit in de wijkaanpak. Klik op de link voor meer informatie.
Met de blauwe knop links onderin ga je terug naar het resultatenscherm van de eindgebruikerskosten. We hebben nu de eerste twee opties op het resultatenscherm doorgenomen.
Als derde mogelijkheid zie je Dynamische invoer. Daarmee kom je op een scherm met de standaard referentiewaarden waar de tool berekeningen mee maakt. Je kunt die waarden aanpassen naar eigen inzicht, zodat het beter aansluit bij jouw lokale situatie. Per investeringspost kun je ook een subsidie toevoegen, waardoor de totale financieringsbehoefte automatisch daalt. Kies je voor ‘Resultaten Eindgebruikerskosten’ dan zie je op het resultatenscherm jaarlijkse kosten voor de eindgebruiker herberekend met de nieuwe waarden die jij hebt ingevoerd. Om terug te keren naar de standaardwaarden gebruik je de knop ‘Dynamische invoer ongedaan maken’ onderaan de pagina.
Je kan een overzicht van de getoonde resultaten ook downloaden als Excel-bestand. Dat kan ook door rechtsboven in de header op de blauwe knop 'Exporteren' te klikken. Je kunt dan verschillende filters toevoegen om je export verder te verfijnen. Het is ook mogelijk om direct een export van de hele gemeente te genereren, zonder aanvullende filters toe te passen.
Heb je na het bekijken van deze video nog vragen? Bekijk dan de meest gestelde vragen op de ondersteuningspagina. Raadpleeg de achtergrondnotitie of neem contact op met de helpdesk.
Dynamische invoer
De tool biedt gemeenten de mogelijkheid om kosten voor eindgebruikers van verschillende strategieën voor warmte met elkaar vergelijken. De tool rekent met standaard referentiewaarden die gemeenten kunnen aanpassen aan de lokale situatie. Bijvoorbeeld door lokale subsidies mee te laten wegen in de berekening.
Netto Contante Waarde
De tool berekent ook Netto Contante Waarde (NCW) van kosten en opbrengsten over een periode van 30 jaar, rekening houdend met bijvoorbeeld inflatie. Daardoor is het makkelijker de eindgebruikerskosten van verschillende warmteoplossingen goed met elkaar te vergelijken.
Regionale waarde
Het is ook mogelijk om de kosten voor een gehele wijk inzichtelijk te krijgen, zonder bij de berekeningen een bepaald woningtype of bouwjaarklasse mee te nemen. Daarmee wordt de regionale waarde inzichtelijk.
Hulpmiddel voor warmteprogramma en uitvoeringsplannen
Samen met de Startanalys van het Planbureau voor de Leefomgeving en eigen gemeentelijke data geeft de tool voor gemeenten een indicatie van de kosten bij het opstellen van het warmteprogramma en uitvoeringsplannen. In latere fases berekenen gemeenten deze kosten zelf.
Hoe maakt de EGK-tool berekeningen?
De berekeningen in de eindgebruikerskostentool zijn gebaseerd op Hestia, een simulatiemodel van de gebouwde omgeving ontwikkeld door de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Hierin staan gegevens over de woningvoorraad en het energiegebruik van gebouwen.