Doel van het klimaatakkoord uit 2019 is om de CO2-uitstoot in Nederland in 2030 te verminderen. Een belangrijk onderdeel is de warmtetransitie: het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Gemeenten spelen hierin een cruciale rol. Zij moeten voor eind 2027 een warmteprogramma opleveren met plannen voor een stapsgewijze overgang naar duurzame warmtebronnen. De Startanalyse aardgasvrije buurten is één van de instrumenten waarmee gemeenten een warmteprogramma kunnen opstellen.
De Startanalyse is een berekening die de nationale (meer)kosten voor verschillende warmtetechnieken toont. De analyse is geschikt als basis om lokale kosten te vergelijken en biedt verschillende gegevens. Deze ondersteunen gemeenten bij het kiezen hoe en wanneer buurten de komende jaren aardgasvrij kunnen worden. In de analyse staat onder meer informatie over technische mogelijkheden, kosten en potentiële CO2-reductie bij verschillende scenario’s. Gemeenten kunnen aan de hand hiervan weloverwogen keuzes maken voor bijvoorbeeld warmtenetten, (hybride) warmtepompen of all electric.
Een nieuwe Startanalyse
De Startanalyse aardgasvrije buurten is ontwikkeld door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
Er zijn drie versies gepubliceerd. De eerste Startanalyse is in 2020 gepubliceerd, gevolgd door een actualisatie in maart 2025 en een gedeeltelijke actualisatie op 7 oktober 2026.
Het PBL publiceert deze laatste actualisatie om verschillende redenen. Naar aanleiding van reacties van gemeenten en andere organisaties op de resultaten van de ASA2025 en op basis van aanvullende controles door het PBL, zijn invoerwaarden van het model gecorrigeerd. Daarnaast zijn op onderdelen betere en actuelere gegevens beschikbaar gekomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de beschikbare capaciteit van warmtebronnen of aanpassingen aan de energievraag van gebouwen. Ook is het uitgangspunt voor de beschikbaarheid van klimaatneutraal gas aangepast. Het grootste deel van de uitgangspunten is onveranderd ten opzichte van de ASA2025.
Bij zowel de 2025 als de 2026 versie is een kernrapport gepubliceerd waarin de resultaten op nationaal niveau worden geduid. De toelichting op de verschillen en de resultaten van de verschillende versies van de Startanalyse zijn te vinden op startanalyse.pbl.nl.
In 2026 is ook een achtergrondrapport gepubliceerd. Dit rapport bevat veel detailinformatie en onderbouwing voor de Startanalyse: een uitwerking van de strategieën, de onderbouwing van kentallen, inputbestanden en diverse anderen vormen van informatie.
In de Handreiking voor lokale analyse van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) staan tips en richtlijnen voor het gebruik van de Startanalyse bij het opstellen van het warmteprogramma. Stap voor stap wordt beschreven hoe gemeenten lokale data kunnen verzamelen en onderzoeken. Daarmee kunnen ze gericht kiezen welke buurten van het aardgas afgaan tot en met 2035.
Ondersteuning
Het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) ondersteunt gemeenten stapsgewijs bij het opstellen van een concept warmteprogramma. Gemeenten kunnen zich hiervoor aanmelden via de website van het NPLW.
Vragen
Heb je vragen over de Startanalyse of de ondersteuning van het NPLW? Neem dan contact op met de helpdesk van het NPLW.