Huisvesting voor Oekraïense ontheemden onder de RTB

Ondersteuning gemeenten

Ook onder de huidige Richtlijn Tijdelijke Bescherming  (RTB) kunnen gemeenten ontheemden uit Oekraïne wijzen op mogelijkheden om zelfstandig te wonen. Gemeenten kunnen hen daar eventueel ook bij begeleiden. Bijvoorbeeld als een gemeente zeer beperkte opvangcapaciteit heeft. Oekraïense ontheemden die aan de voorwaarden van de RTB voldoen, blijven altijd recht hebben op bescherming en daarmee op opvang: ze kunnen dus niet verplicht worden om naar huisvesting door te stromen.

Sociale huurwoningen

Ontheemden uit Oekraïne hebben vaak tijdelijke banen in sectoren met lage salarissen. Zij zijn dus meestal, ook als ze inkomsten hebben, aangewezen op de sociale huursector. De Woningwet stelt geen eisen aan een verblijfstitel voor het verhuren van een sociale huurwoning. Ook ontheemden uit Oekraïne mogen dus een sociale huurwoning huren. Daarvoor moeten ze een huurovereenkomst afsluiten met een woningcorporatie of een intermediair, en huur betalen.

Volgens de Woningwet mogen woningcorporaties hun sociale (DAEB)-voorraad alleen inzetten voor huisvesting, niet voor opvang. Dit betekent dat Oekraïense ontheemden een huurcontract of gebruikersovereenkomst moeten hebben met de verhuurder. Bij een huurcontract gelden regels voor het toewijzen van een woning, in relatie tot inkomen en huurtoeslaggebruik. Bij een gebruiksovereenkomst gelden deze regels niet.

Ontheemden uit Oekraïne die een woning huren van een woningcorporatie of private verhuurder, een huurcontract hebben en op dat adres staan ingeschreven bij de gemeente, kunnen mogelijk huurtoeslag krijgen als ze voldoen aan de inkomenseisen en overige voorwaarden. Zij vallen bij het verlaten van de opvang niet meer onder de Regeling opvang ontheemden Oekraïne en ontvangen dus geen leefgeld meer.

Huisvestingsvergunning

In sommige gemeenten moeten woningzoekenden een huisvestingsvergunning aanvragen voor een sociale huurwoning of, in sommige gevallen, een middenhuurwoning. Ontheemden uit Oekraïne die onder de RTB vallen, kunnen deze huisvestingsvergunning niet krijgen. Zij zijn hiervoor niet als groep aangewezen in de Huisvestingswet 2014. 

Ruim de helft van de Nederlandse gemeenten heeft een huisvestingsverordening. Of een huisvestingsvergunning daadwerkelijk verplicht is voor sociale huurwoningen hangt af van de lokale regelgeving binnen die huisvestingsverordening. In gemeenten waar dit wel verplicht is, zijn de mogelijkheden voor Oekraïense ontheemden in de sociale huurvoorraad beperkt gedurende de looptijd van de RTB.