Bereikbaarheid van de Nationaal Grootschalige Woningbouwgebieden

Eind 2023 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) via het Mobiliteitsfonds circa € 6 miljard gereserveerd voor investeringen die nodig zijn om de nieuwe woningen goed bereikbaar te maken. Het gaat bijvoorbeeld om ontsluitingswegen, stations aanpassingen en fietsroutes. Daarnaast heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in 2023 € 475 miljoen gebiedsbudget beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de kwaliteit van de nieuwe woonwijken, bijvoorbeeld met parken, pleinen en verduurzamingsmaatregelen. 

Verder heeft het ministerie van BZK in 2025 € 877 miljoen aan gebiedsbudget beschikbaar gesteld. Het ministerie van IenW stelde in datzelfde jaar € 1,2 miljard beschikbaar voor de bereikbaarheid van de nationaal grootschalige woningbouwgebieden.

Investeringen in de grootschalige woningbouwgebieden

Om nieuwe woningen in de 17 grootschalige woningbouwgebieden bereikbaar te maken, investeerde de Rijksoverheid in 2022 € 1 miljard in mobiliteitspakketten. Daarnaast is geïnvesteerd in grootschalige projectenzogenaamde schaalsprongen zoals de Oude Lijn. Meer informatie over deze projecten is te vinden op het MIRT-overzicht.  

In 2022 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt met gemeenten om de voorwaarden van deze Rijksbijdragen vast te leggen, zoals aantallen woningen en realisatietermijnen.

Gebiedsmaatregelen

Naast de € 7,5 miljard uit het Mobiliteitsfonds stelde het ministerie van BZK € 475 miljoen beschikbaar voor gebiedsmaatregelen. Deze middelen worden ingezet voor bijvoorbeeld aanpassingen in de openbare ruimte, de aanleg van parken of het verplaatsen van bedrijven die overlast (geluid of hinder) veroorzaken. Dit gebiedsbudget is in 2023 toegekend aan gemeenten in de 17 grootschalige woningbouwgebieden.

Nieuwe Nationaal Grootschalige Woningbouwgebieden

In 2025 zijn in de ontwerp Nota Ruimte vier nieuwe nationaal grootschalige woningbouwgebieden aangewezen. Daarmee komt het totaal op 21 gebieden. Voor deze gebieden stelt het ministerie van IenW in totaal € 1,2 miljard beschikbaar voor investeringen in de bereikbaarheid van nieuwe woningen, zoals ontsluitingswegen, spooronderdoorgangen en fietspaden. Begin 2026 zijn hierover bestuurlijke afspraken gemaakt met de gemeenten. Naar verwachting worden de middelen eind 2026 uitgekeerd.

Gebiedsmaatregelen

Net als in 2022 is er vanuit Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) in 2025 circa € 877 miljoen beschikbaar gesteld voor gebiedsgerichte maatregelen. Deze middelen zijn in samenhang met de bereikbaarheidsmaatregelen verdeeld. De gezamenlijke investeringen maken goede bereikbaarheid en leefbaarheid van circa 128.000 nieuwe woningen tot 2035 mogelijk.

Regelingen

Een regeling is een juridisch instrument waarmee de Rijksoverheid geld verstrekt aan onder andere regionale overheden voor een specifiek doel, in dit geval het ontsluiten en bereikbaar maken van woningbouwlocaties De Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw staat opgenomen waarvoor het geld mag worden gebruikt, aan welke activiteiten de uitkering mag worden besteed, welke voorwaarden gelden en hoe verantwoording wordt afgelegd.

Daarnaast dient het Plan van Aanpak Beheersing programma Woningbouw en Mobiliteit als stuur- en beheersinstrument. Hierin staat onder meer hoe risico’s worden beheerd, hoe de voortgang wordt gemonitord en welk handelingskader geldt bij wijzigingen in de uitvoering. 

Ook wordt gewerkt aan een regeling voor de middelen die in 2025 zijn verdeeld, waaronder die voor de grootschalige woningbouwgebieden. De ‘Tijdelijke regeling specifieke uitkering woningbouw en mobiliteit” is momenteel in consultatie. Gemeenten en andere belanghebbenden konden tot en met 10 maart 2026 reageren. Naar verwachting treedt de regeling in juli 2026 in werking.

Wijzigingen

Projecten lopen niet altijd zoals verwacht. Er kan sprake zijn van vertraging, bijvoorbeeld door procedures bij de Raad van State of gewijzigde plannen, waardoor afspraken moeten worden aangepast. In dat geval kan, in overleg met het programmateam van programma Woningbouw en Mobiliteit, een wijzigingsverzoek worden ingediend via van het wijzigingsformulier. Het proces wordt stap voor stap uitgelegd in de FAQ voor Mobiliteitspakketten.