Meer en sneller betaalbare woningen bouwen in alle gemeenten, woningen betaalbaar houden en eerlijk verdelen wie waar kan wonen. Dat is waar het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting, in het kort de Wet regie, over gaat. De wet treedt naar verwachting op 1 juli 2026 in werking. Maar gemeenten, provincies en woningcorporaties zijn nu al bezig met de voorbereiding.
Beeld: Hugo de Wolf
Wat is het doel van de Wet regie?
De woningnood blijft groot. Jaarlijks moeten er 100.000 nieuwe woningen bijkomen. Daarvan moet twee derde betaalbaar zijn, waarvan minimaal 30% sociale huur. Met de wet krijgt de overheid de regie op hoeveel, waar en voor wie we bouwen. Het Rijk, provincies en gemeenten krijgen het wettelijke gereedschap om met meer tempo meer betaalbare woningen te bouwen.
Terugblik vier praktijkbijeenkomsten
In april vonden vier live praktijkbijeenkomsten plaats over de Wet regie, georganiseerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO). Medewerkers van gemeenten, provincies, corporaties en zorg- en welzijnsorganisaties kwamen bijeen in Amersfoort, Zwolle, Eindhoven en Leiden. De inzichten, voorbeelden en quotes in dit artikel zijn opgehaald tijdens deze bijeenkomsten.
Veel provincies en gemeenten hebben al stappen gezet
Dagvoorzitter Bram Klouwen pakte allereerst de praatplaat erbij, met een overzicht van de doelen van de wet. Een van die doelen is bijvoorbeeld het eerlijk verdelen van urgent woningzoekenden in de regio. Hij wierp bij de bijeenkomst in Leiden een simpele vraag op: “Wie is al aan de slag met het volkshuisvestingsprogramma (VHP)?” Ongeveer de helft van de aanwezigen bleek al stappen te hebben gezet, een kleiner deel is zelfs al vergevorderd.
Het panel, bestaande uit Jan Jaap Visser en Elisa Bontrop (provincie Noord Holland), Arjen Zandstra (Wooncompagnie), Sander Kanselaar (gemeente Leiden) en Frank van Oosten (gemeente Katwijk), liet zien wat dat in de praktijk betekent. Leiden loopt naar eigen zeggen al langere tijd vooruit. De gemeente benadrukt het belang van regionale samenwerking en afstemming.
In Noord‑Holland zijn de woningbouwregio’s in overleg met de gemeenten bepaald. Dit jaar maakt de provincie met deze woningbouwregio’s bestuurlijke afspraken over het aantal betaalbare woningen, in uitvoering op de Wet regie. Dit is onder andere relevant voor de bouw van voldoende woningen voor urgent woningzoekenden en aandachtsgroepen.
Mirjam Peereboom
Volkshuisvestingsprogramma: van plannen maken naar doen
Een belangrijk onderdeel van de Wet regie is het VHP. Het rijk, provincies en gemeenten zijn straks verplicht om een VHP op te stellen. Sarah Vodovar en Marianne Seij, beiden beleidsmedewerkers bij BZK, vertelden in een deelsessie over de inhoud en waarvoor het bedoeld is: het volkshuisvestingsbeleid uitwerken, concreet maken en samenhang geven.
Deelnemers vertelden hoe zij al met het VHP aan de slag zijn. Zo zei een beleidsmedewerker van een gemeente dat het helpt om er afspraken in vast te leggen: “De wet komt niet uit de lucht vallen. We weten waar we naartoe moeten, nu maken we het concreter.” Sarah benadrukte dat gemeenten hierbij niet opnieuw hoeven te beginnen: “Veel informatie is er al. De kunst is om alles bij elkaar te brengen en na te gaan wat je anders kunt doen om de woningbouw te versnellen.”
Jan Jaap Visser
Samenwerken over gemeentegrenzen heen
De Wet regie gaat ervan uit dat gemeenten regionaal samenwerken. Dat is ook belangrijk bij de verdeling van woningen. Bijvoorbeeld voor mensen die met spoed een huis nodig hebben, zoals mensen uit de maatschappelijke opvang, jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg of medisch urgenten.
Dat vraagt soms om een andere manier van denken. Niet alleen kijken naar de eigen gemeente, maar naar de regio als geheel. De gemeente Leiden bijvoorbeeld, werkt het VHP uit door de omvang van urgente doelgroepen gezamenlijk in de regio vast te stellen. Vervolgens maken gemeenten afspraken hun aandeel in het huisvesten die van die groepen.
Veel nieuwe afspraken maken
Provincies krijgen met deze wet een belangrijkere rol. Zij moeten ervoor zorgen dat afspraken tussen gemeenten bij elkaar optellen en eerlijk verdeeld zijn. Deelnemers die voor provincies werken, vertellen dat dit best een puzzel is. Ook hebben gemeenten verschillende startposities. Sommige bouwen veel, andere minder. Door met woondeals bestuurlijke afspraken te maken in woningbouwregio’s, zorgen provincies er samen met gemeenten voor dat iedereen een bijdrage levert.
Sulieka Tjon
Ervaringen met elkaar delen
Wat de praktijkbijeenkomsten lieten zien, is dat niemand dit alleen hoeft uit te zoeken. Gemeenten, provincies en het Rijk zitten allemaal in dezelfde overgang. Door ervaringen te delen, vragen te stellen en van elkaar te leren, kom je verder. De Wet regie biedt kaders, maar de echte oplossingen ontstaan in de praktijk.