Kristel Lammers is kwartiermaker Nationale Aanpak Funderingen. In deze blog staat zij stil bij de vraag wat rechtvaardig is als het gaat om funderingsherstel. Ze verkent welke verantwoordelijkheden bij woningeigenaren, overheid en financiers liggen en waarom juist die afweging centraal staat in de inwonersraadpleging over funderingsherstel.
Beeld: © Kristel Lammers
Kristel Lammers
‘Sommige dieren zijn gelijker dan anderen,’ zeiden de varkens in Animal Farm nadat ze de macht hadden overgenomen, en zich schaamteloos gingen verrijken. George Orwell maakte met z’n satirische fabel gehakt van de idee van een utopische samenleving.
Gelijke behandeling is het onaangetaste fundament van de rechtsstaat; in gelijke gevallen worden mensen gelijk behandeld. Dat is rechtvaardig. Maar het is het óók rechtvaardig om ongelijke gevallen ongelijk te behandelen. Op mijn bureau liggen steevast twee adviezen: ‘Goed Gefundeerd’ van RLI en ‘De olifant onder de kamer’ van ABDTopConsult. Aandacht voor rechtvaardigheid is een speerpunt in beide stukken.
Wat is rechtvaardig? Het aantal woningen en gebouwen waar funderingsschade ontstaat door de combinatie van klimaatverandering, bodemdaling en veroudering stijgt de komende tientallen jaren. De fundering van veel woningen is gelukkig te herstellen. Dit is ingrijpend en verdrietig voor de eigenaren. Wat staat je als eigenaar zelf te doen, wat kun je verwachten van de overheid? En van de financier? Vanuit de Nationale Aanpak Funderingen houden we tot 1 augustus een inwonersraadpleging over precies deze vragen. Wat vinden burgers dat ze zelf moeten doen bij funderingsherstel? Wat verwachten ze van de overheid? Daarbij kan niet alles, zoals in het hele leven. We vragen deelnemers hun mening, hoe kunnen we schaarse overheidsmiddelen het beste besteden?
Daarnaast zien we dat in sommige wijken vraagstukken zich opstapelen. Oude slechte huizen met funderingsproblemen, niet geïsoleerd en verduurzaamd, een verzakte riolering, wateroverlast in de wijk en vaak ook andere leefbaarheidsproblemen. Mensen worden hier onevenredig hard getroffen. Dat vraagt een andere aanpak. In deze blokken of wijken zou je soms opnieuw willen beginnen. Slopen, nieuwbouwen, anders inrichten. Deze gebiedsontwikkeling is echt iets anders dan herstel van de fundering. Maar ook daar spelen vragen wie gaat wat betalen? Wie heeft welke rol en verantwoordelijkheid? Waar gaan de mensen wonen? Kunnen ze het betalen om in de wijk terug te keren?
Het is belangrijk deze twee duidelijk van elkaar te onderscheiden. Ze hebben een andere ontstaansgeschiedenis, logica, en vragen om een andere manier van organiseren en financieren.
Voor de wijken met gestapelde problemen onderzoeken we op een aantal plekken samen met bewoners, financiers, overheden wat passende oplossingen kunnen zijn. De inwonersraadpleging die nu aan de gang is, gaat specifiek over woningen met funderingsschade waar herstel mogelijk is. Daarbij vinden we het belangrijk om aan de weet te komen hoe inwoners de rol van woningeigenaren zien, en die van de overheid of financier. Roepen dat de overheid funderingsherstel maar moet betalen omdat de eigenaar het niet zelf veroorzaakt heeft is te simpel.
In Den Haag staat geen pinautomaat met gratis geld, dus het is kiezen waar het overheidsgeld naartoe gaat. Wat is rechtvaardig voor woningen waar herstel mogelijk is, is de vraag die nu voorligt. Doe ook de inwonersraadpleging. Het kost een kwartiertje en je mening telt! Ik ben benieuwd naar de uitkomsten.