Kristel Lammers is kwartiermaker Nationale Aanpak Funderingen. In deze blog verkent zij wat we van onze voorouders kunnen leren over leven met onzekerheid, samenwerking en veerkracht in een veranderende delta.
Beeld: © Kristel Lammers
Bouwen op veerkracht
In de dikke zaterdagkrant lees ik een interessant stuk over terpen. Landschapsarcheoloog Roy van Beek deed onderzoek waaruit blijkt dat er maar liefst 8922 terpen zijn in Nederland. Veel meer dan we altijd dachten. Wat bezielde onze voorouders toch om op terpen te wonen? De zee kon altijd toeslaan! Van Beek zegt dat het idee van het water als onze erfvijand eigenlijk niet klopt. De mensen bewogen in vroeger tijden eerder mee met het water. Het water bracht veel; er was vis, vruchtbare grond, en je kon alles per boot transporteren. Wonen in de delta kon enkel als je samenwerkte én de bereid was het risico van watersnood te accepteren.
Hoe anders is het nu. In de loop van de eeuwen raakten we gewend aan controle en beheersing, aan maakbaarheid. We bouwden dijken en deltawerken en maakten nieuw land. We gaan uit van onbegrensde technische mogelijkheden, vanzelfsprekend droge voeten en een voor iedereen optimaal waterpeil.
Maar het leven laat zich niet beheersen. De zeespiegel stijgt, de bodem daalt, en het wonen in de delta vraagt om onze aandacht. Eén van de gevolgen is de toenemende funderingsproblematiek, bij steeds meer woningen en gebouwen ontstaat schade. Onze woon- en leefomgeving doet een beroep op ons aanpassingsvermogen. Allereerst in het individuele geval van mensen die met funderingsproblemen te maken hebben, en voor wie dit een ingrijpende en verdrietige tegenvaller is. We kunnen helpen met transparante informatie, bewustzijn, een fonds voor als je geen lening krijgt bij je eigen hypotheekverstrekker, en met verbeterde kennis en kundige aannemers. Op het niveau van de gemeenschap is de opgave, uit te vinden hoe we – met z’n allen voor z’n allen – met funderingsschade goed omgaan. Dit vraagt samenspel van burgers, marktpartijen en overheden. Want hoe we het altijd deden, werkt niet meer goed voor nu.
Het veranderen gaat in kleine, haperende stapjes. Zoals de verplichting om de staat van de fundering op te nemen in het taxatierapport, ingevoerd op 1 april van dit jaar Dit functioneert nog niet optimaal, maar het is een belangrijke ontwikkeling naar meer bewustzijn. Weliswaar kan het pijnlijk zijn dat funderingsproblemen op tafel liggen in het koopproces, maar het is beter dan dat het probleem ongemerkt doorverkopen. Verschillende belangen schuren en botsen. Het maakt veel uit of je koper of verkoper bent. Makelaar, taxateur of hypotheekverstrekker. Of gemeente die werkt aan de riolering en klimaatadaptatie.
Op deze zaterdagmorgen, aan de eettafel met de opengeslagen krant, zit ik te prakkiseren hoe we voorbij de losse belangen komen. Hoe brengen we met elkaar zoveel mogelijk woningen naar de toekomst? Wat een pioniers waren onze voorouders! Met de beperkte middelen van toen moeten ze de handen ineengeslagen hebben. Klein begonnen zijn, stap voor stap. Met doorzettingsvermogen, verbeeldingskracht en creativiteit. ‘Jongens, hoe houden we het leefbaar samen?’ Wonen in een delta vraagt acties waarvoor we deels zelf, en deels samen aan de lat staan.
De veerkracht van onze voorouders zit vast nog in ons allemaal. Laten we dit intergenerationele laatje open maken. Niet meer bouwen op schijnzekerheden, veerkracht is een beter fundament.