Verhuurmakelaars bemiddelen tussen particuliere verhuurders en woningzoekenden. Maar wat doe je als een verhuurder vraagt om bepaalde woningzoekenden uit te sluiten? In de Wet goed verhuurderschap staan regels voor verhuurders en verhuurbemiddelaars om discriminatie bij woningverhuur te voorkomen. Britt Orchard, verhuurmakelaar bij Verra Makelaars in Zuid-Holland, en Tristan Bons, adjunct-directeur bij Vastgoed Nederland, vertellen hoe zij die regels in de praktijk toepassen.
Uitkomsten vijfde landelijke monitor
Uit de vijfde Landelijke monitor discriminatie bij woningverhuur blijkt dat woondiscriminatie nog altijd voorkomt. Verhuurbemiddelaars zijn zich wel steeds bewuster van de discriminerende aard van het verzoek . Ook gender of seksuele gerichtheid lijken geen rol te spelen bij uitnodigingen voor bezichtigingen. Toch krijgen woningzoekenden met een Marokkaans klinkende naam minder vaak een uitnodiging dan in de vorige monitor. Ook gaat een groot deel van de verhuurbemiddelaars ondanks de groeiende bewustwording nog steeds mee in discriminerende verzoeken van verhuurders.
Maak het selectieproces vooraf duidelijk
De Wet goed verhuurderschap verplicht verhuurders en verhuurbemiddelaars om een duidelijke en transparante selectieprocedure te gebruiken. Woningzoekenden moeten weten hoe kandidaten worden beoordeeld en hoe de uiteindelijke huurder wordt gekozen. Ook moet de werkwijze om woondiscriminatie te voorkomen op papier staan, openbaar zijn en bekend zijn bij medewerkers.
Britt Orchard van Verra Makelaars en Tristan Bons van Vastgoed Nederland
Britt merkt op dat vooraf vastgestelde selectiecriteria minder ruimte bieden voor persoonlijke voorkeuren. “Hoe transparanter je proces is, hoe kleiner de kans dat onbewuste vooroordelen een rol gaan spelen”, zegt Britt. “Bovendien weten woningzoekenden én verhuurders beter waar ze aan toe zijn.”
Objectieve criteria geven houvast
Transparantie alleen is niet genoeg, de selectiecriteria moeten ook objectief en relevant zijn. Persoonlijke kenmerken mogen niet meewegen bij de keuze voor een huurder. Zoals waar iemand vandaan komt, de partnerkeuze, of het een man of vrouw is en welk geloof of levensbeschouwing iemand heeft. In de Algemene wet gelijke behandeling staan alle beschermde persoonskenmerken. Bij Verra Makelaars vindt de eerste selectie grotendeels geautomatiseerd plaats. Britt: “Onze software selecteert zonder algoritmen de kandidaten die aan de voorwaarden voldoen, op volgorde van aanmelding. De kandidaten worden beoordeeld op criteria als inkomen en huishoudsituatie.”
Tristan Bons
Ook op grotere schaal zijn er initiatieven om subjectiviteit verder terug te dringen. Vastgoed Nederland deed met de gemeente Rotterdam en het register voor verhuurmakelaars de pilot ‘Eerlijk te Huur’, waarbij woningen anoniem werden toegewezen op basis van objectieve gegevens. “Hiermee dragen we bij aan zichtbaarheid en bewustwording rond eerlijke verhuurpraktijken”, vertelt Tristan.
De vraag achter een discriminerend verzoek
Ondanks de regelgeving kun je als verhuurbemiddelaar toch een discriminerend verzoek krijgen van een verhuurder. Hoe reageer je dan? Britt is daar duidelijk over: “Dan moet je gewoon ‘nee’ zeggen. Dat vraagt soms om een stevig gesprek en mogelijk het verlies van een opdracht. Maar uiteindelijk hoort dat bij je rol als professional.”
Zo wilde een verhuurder een kandidaat met een Indiase achtergrond afwijzen. De kandidaat voldeed aan de gestelde voorwaarden, maar de verhuurder verwees naar een negatieve ervaring met een eerdere huurder. Verra Makelaars legde uit dat afkomst geen rol mag spelen bij de selectie van een huurder.
"“Een negatieve ervaring met één persoon mag geen reden zijn om een hele groep uit te sluiten.”"
“Vaak helpt het om te achterhalen waar een vooroordeel vandaan komt”, zegt Britt. Verra Makelaars organiseerde daarom een kennismaking tussen de verhuurder en de kandidaat. Britt en haar collega’s konden zo de zorgen van de verhuurder wegnemen: “Er ontstond ruimte voor een open gesprek en bewustwording. Het vooroordeel bleek ongegrond en we hebben de woning uiteindelijk alsnog aan de kandidaat verhuurd.” Houdt een verhuurder na zo’n gesprek toch vast aan een discriminerende afwijzing, dan beëindigt Verra Makelaars de samenwerking. Voor de kandidaat zoekt het kantoor vervolgens naar een andere, passende woning.
Let op discriminatie in iedere fase
Het voorkomen van woondiscriminatie gaat niet alleen over de uiteindelijke keuze voor een huurder. Ook de woningadvertenties, bezichtigingen en het contact met woningzoekenden moeten vrij zijn van onderscheid dat niet gerechtvaardigd is of relevant voor de verhuur. Dat vraagt volgens Britt om blijvende aandacht binnen het bemiddelingskantoor. “Je hoeft niet te wachten tot er iets misgaat. Naast verplichte cursussen vanuit Vastgoed Nederland, krijgen onze collega’s lessen van de gemeente Rotterdam. Ook stichting Radar heeft ons tips gegeven om bewust te blijven van mogelijke discriminatie.”
Britt Orchard
Britt adviseert andere verhuurbemiddelaars om de hele procedure te blijven evalueren, bijvoorbeeld met mystery calls. Met de feedback die daaruit komt en door bijeenkomsten van de gemeente bij te wonen, blijft het team op de hoogte.
Ondersteuning vanuit de branche
Naast regels voor selectie en motivatie van keuzes vraagt de aanpak van woondiscriminatie ook om kennis en bewustwording binnen de sector. Vastgoed Nederland ondersteunt verhuurmakelaars bij de toepassing van de regels met gedragscodes, opleidingen en contact met organisaties die mystery calls uitvoeren. Tristan: “We hebben het register voor verhuurbemiddelaars gevraagd om discriminatie in de gedragscode op te nemen. Ook stimuleren we opleidingsinstituten om cursussen te ontwikkelen over het omgaan met discriminerende verzoeken. Verhuurbemiddelaars kunnen deze tegen kostprijs volgen.”
“Uiteindelijk gaat het niet alleen om regelgeving, maar vooral om wat je ermee doet in de praktijk”, zegt Tristan. “We willen dat professionals begrijpen welke impact hun keuzes hebben. Zodra die bewustwording groeit, zie je dat kantoren ook zelf stappen gaan zetten. Door samen één lijn te trekken en te staan voor een transparant verhuurproces, dragen we bij aan een eerlijke woningmarkt en wordt woondiscriminatie uiteindelijk verleden tijd.”