Zorgen over de toekomst van het centrum van Lieshout, dat was de aanleiding tot een bijzondere gebiedsontwikkeling op dorpsschaal in Brabant. Bewoners, ondernemers, gemeente, ontwikkelaar en woningcorporatie werkten de afgelopen jaren samen aan een integraal plan dat niet alleen woningen toevoegt, maar ook het dorpshart versterkt. Met nieuwe woningen, horeca, meer groen, een toekomstbestendige supermarkt en ruimte voor ontmoeting kan het dorp Lieshout, gelegen in gemeente Laarbeek, weer tientallen jaren vooruit. De financiële bijdrage vanuit Beethoven Wonen helpt deze plannen mogelijk te maken.
V.l.n.r.: Kees Schipper, Erik Caelen en Twan van Bommel
Erik Caelen en Twan van Bommel zijn de oprichters en dagelijks bestuur van Stichting Lieshout C. Deze stichting zet zich in voor een dynamisch dorpscentrum. “Het gaat erom dat Lieshout levendig blijft en geen slaapdorp wordt”, zegt Twan. “Daar hebben we voorzieningen, ontmoetingsplekken én woningen voor nodig.”
Van leegstand naar nieuwe energie
“De aanleiding voor het centrumplan ontstond al meer dan vijftien jaar terug”, vertelt Erik. “Zoals in veel dorpen verdwenen ook hier voorzieningen, verloren beeldbepalende gebouwen hun functie en kregen winkels het moeilijk. We zagen steeds meer leegstand.” Twan vult aan: “De Rabobank verdween, het gemeentehuis kwam leeg te staan en je zag dat voorzieningen steeds meer naar grotere plaatsen verhuisden. Toen zijn we gaan nadenken over wat er nodig is om het centrum vitaal te houden?”
Burgerinitiatief
Projectontwikkelaars zagen kansen, maar vonden de financiële risico's groot. Uiteindelijk stapte Rialto Vastgoedontwikkeling in, waarvan Kees Schipper directeur is.
Kees Schipper
Een eerste plan met een grote supermarkt en appartementen bleek echter onvoldoende aan te sluiten bij de wensen van het dorp. Dat leidde in 2020 tot een burgerinitiatief. Stichting Plan Lieshout, opgericht door betrokken inwoners, ontwikkelde een alternatief plan. “We hebben de verschillende geluiden uit het dorp vertaald naar een Plan B”, zegt Twan. “Dat burgerinitiatief kreeg steun van meer dan 1.700 inwoners. Voor een dorp van minder dan 5.000 inwoners is dat enorm.”
Een plan dat verder kijkt dan woningbouw
Die brede steun zorgde voor een nieuwe koers. Er werd gewerkt aan één integraal centrumplan, een samenwerking tussen inwoners, gemeente, ontwikkelaar en andere partijen. Het resultaat is een gebiedsontwikkeling die bestaat uit verschillende deelprojecten. De huidige supermarkt verhuist, daardoor ontstaat ruimte voor woningbouw. Rond de Heuvel, het echte dorpscentrum, komt een combinatie van woningen, horeca en verblijfsruimte. Ook parkeren, groen en klimaatadaptatie maken onderdeel uit van het plan. Kees: “Het integrale karakter zorgt ervoor dat Lieshout niet alleen nieuwe woningen krijgt, maar ook een aantrekkelijker centrum waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten.”
Financiële impuls maakt uitvoering mogelijk
Een belangrijke stap voor de uitvoering was de toekenning van € 2 miljoen uit de Specifieke Uitkering Woningbouwversnelling van de Metropoolregio Eindhoven (SPUK WMRE) 2025. De WMRE is één van de regelingen binnen het programma Beethoven Wonen waarmee woningbouwprojecten in de Brainportregio worden versneld (zie kader). De bijdrage is bestemd voor de deelprojecten Noordflank Heuvel en Baverdestraat.
Saskia Hornikx en Dafne van der Heijden
Volgens Dafne van der Heijden, projectleider bij de gemeente Laarbeek, is die financiële bijdrage vanuit de WMRE van grote betekenis voor de haalbaarheid van beide woningbouwplannen. “Binnenstedelijke ontwikkelingen zijn extra uitdagend vanwege de complexiteit, die Twan zojuist schetste. De financiële impuls maakt de verdichting van woningbouw mogelijk en zorgt tegelijkertijd voor een kwaliteitsverbetering van het centrum.” Haar collega Saskia Hornikx vult aan: “Zo zorgen we ook voor een passend woonprogramma. Van de 59 nieuwe woningen vallen er 46 onder sociale huur en betaalbare koop.”
Placemaking: het centrum leeft nu al
Een bijzonder onderdeel van de ontwikkeling is de zogeheten placemaking-aanpak. “We wachten niet tot alle bouwprojecten zijn afgerond”, zegt Twan, “het toekomstige centrum krijgt nu al nieuwe energie.” In het voormalige Rabobankgebouw komt een pop-upmuseum. Andere ruimtes bieden plaats aan culturele initiatieven, creatieve ondernemers, verenigingen en maatschappelijke activiteiten. “Het doel is de verlevendiging van de Heuvel”, vult Erik aan. “Door nu al activiteiten te organiseren en mensen samen te brengen, ontstaat er energie in het dorp.”
De kracht van samenwerking
Volgens alle betrokkenen zit het succes van het plan vooral in de samenwerking. Het begon als een discussie over één locatie en leidde tot een gezamenlijke zoektocht naar de toekomst van het hele centrum. Kees vindt de rol van inwoners daarbij essentieel. “Het burgerinitiatief gaf de ontwikkeling een nieuwe richting en zorgde uiteindelijk voor een plan met breed draagvlak. Het bijzondere hier is dat zoveel partijen samen optrekken. Daardoor ontstaat een oplossing die over twintig of dertig jaar ook nog waarde heeft.”
Wethouder Ron van den Berkmortel
Hoe ziet Lieshout er over tien jaar uit?
Wethouder Ron van den Berkmortel ziet over tien jaar een dorp dat zijn karakter heeft behouden. "De kracht van Lieshout zit in haar inwoners. De centrumontwikkeling maakt nu al veel energie los. Nog voordat de plannen daadwerkelijk zijn gerealiseerd, bruist het dorp: er wordt veel georganiseerd en mensen voelen zich verbonden met elkaar en met Lieshout. De nieuwe woningen, de concentratie van de horeca, een toekomstbestendige supermarkt en een vernieuwd dorpsplein helpen om die dynamiek vast te houden en te versterken. Als Lieshout over tien jaar nog steeds dezelfde sfeer ademt, dan is deze ontwikkeling echt geslaagd."